VELDHOVEN, Hà Lan. ASML Holding N.V. là doanh nghiệp giữ vị trí then chốt trong năng lực sản xuất chip tiên tiến. Công ty bán các hệ thống quang khắc, thường gọi là lithography, cho các nhà máy bán dẫn. Những hệ thống này dùng ánh sáng để tạo các mẫu mạch cực nhỏ trên tấm wafer, từ đó hình thành các lớp cấu trúc của chip.

Mô hình kinh doanh của ASML gồm hai nhóm chính. Nhóm thứ nhất là máy lithography sử dụng tia cực tím sâu, hay DUV, và tia cực tím cực hạn, hay EUV. Nhóm thứ hai là dịch vụ, nâng cấp và hỗ trợ cho các hệ thống đã được lắp đặt tại nhà máy. Hoạt động trên cơ sở thiết bị đang vận hành tạo ra nguồn doanh thu dịch vụ định kỳ bên cạnh doanh thu từ các hệ thống mới.

Trong số các sản phẩm này, EUV giữ vai trò đặc biệt. EUV cho phép sản xuất ở quy mô lớn các nút công nghệ tiên tiến dành cho chip logic và bộ nhớ. ASML hiện là nhà cung cấp duy nhất các hệ thống EUV dùng cho sản xuất ở quy mô lớn. Điều đó khiến công ty trở thành một nút thắt quan trọng trong kế hoạch mở rộng năng lực sản xuất chip trên toàn cầu.

Khách hàng của ASML gồm TSMC, Samsung, Intel và những nhà máy bán dẫn khác đang xây dựng năng lực cho chip trí tuệ nhân tạo và các loại chip logic tiên tiến. Các hệ thống có giá bán trung bình cao, thời gian thực hiện đơn hàng kéo dài và lượng đơn hàng tồn đọng nhiều năm. Những đặc điểm này phản ánh tính dài hạn của các kế hoạch đầu tư nhà máy, dù không loại bỏ ảnh hưởng của chu kỳ ngành.

ASML không hoạt động trong một thị trường hoàn toàn không có cạnh tranh. Ở mảng DUV, công ty cạnh tranh với Nikon và Canon, những doanh nghiệp đã hoạt động lâu năm trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, ASML dẫn đầu ở các nút công nghệ tiên tiến, nơi yêu cầu về nguồn sáng, quang học và độ chính xác của thiết bị cao hơn.

Lợi thế của ASML được xây dựng qua nhiều thập niên nghiên cứu và phát triển. Quan hệ hợp tác với Zeiss trong công nghệ quang học, cùng độ phức tạp của nguồn sáng EUV và các bàn chuyển động có độ chính xác cao, tạo ra nhiều lớp rào cản kỹ thuật đối với đối thủ mới. Các yếu tố này giúp giải thích vì sao ASML giữ vị trí đặc biệt trong chi tiêu vốn của ngành bán dẫn, nhưng không loại bỏ rủi ro kinh doanh.

Quy mô doanh thu của ASML trong lịch sử được tính bằng hàng chục tỷ euro, theo các tài liệu quan hệ nhà đầu tư của công ty. Tuy nhiên, kết quả từng giai đoạn vẫn phụ thuộc vào thời điểm khách hàng nhận máy, kế hoạch xây dựng nhà máy và chu kỳ đầu tư của ngành chip. Vì vậy, lượng đơn hàng và doanh thu trong một giai đoạn riêng lẻ không nhất thiết phản ánh đầy đủ xu hướng dài hạn.

Rủi ro đầu tiên là kiểm soát xuất khẩu. Các quy định của Hà Lan và Hoa Kỳ có thể hạn chế việc bán một số thiết bị cho Trung Quốc, trong đó có các hệ thống liên quan đến công nghệ bán dẫn tiên tiến. Kết quả kinh doanh của ASML vì thế phụ thuộc không chỉ vào nhu cầu từ khách hàng mà còn vào giấy phép và phạm vi của các quy định thương mại.

Rủi ro thứ hai là chu kỳ chi tiêu vốn của ngành bán dẫn. Nếu các nhà sản xuất trì hoãn việc xây dựng hoặc mở rộng nhà máy, lịch giao thiết bị và doanh thu của nhà cung cấp có thể chịu ảnh hưởng. Việc khách hàng tập trung tại Đài Loan và Hàn Quốc cũng làm tăng mức độ nhạy cảm của chuỗi cung ứng đối với các yếu tố địa chính trị.

ASML còn phải triển khai thế hệ High-NA EUV, một hướng phát triển tiếp theo của công nghệ EUV. Mức độ chấp nhận của khách hàng, khả năng thực hiện và kiểm soát chuỗi cung ứng linh kiện sẽ là những yếu tố quan trọng đối với giai đoạn kế tiếp của công ty.

Vì sao điều này quan trọng

ASML nằm ở một điểm then chốt của chi tiêu vốn bán dẫn toàn cầu. Khi một doanh nghiệp giữ vị trí đặc biệt trong thiết bị sản xuất chip, tình hình kinh doanh và khả năng giao hàng của doanh nghiệp đó có thể liên quan đến kế hoạch mở rộng năng lực của các nhà sản xuất như TSMC, Samsung và Intel.

Vị thế của ASML cũng cho thấy chuỗi cung ứng chip không chỉ phụ thuộc vào các hãng thiết kế hoặc nhà máy sản xuất. Những doanh nghiệp cung cấp máy móc chuyên dụng, quang học và linh kiện chính xác cũng có thể trở thành điểm quyết định tốc độ mở rộng năng lực sản xuất toàn ngành.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Các yếu tố cần theo dõi gồm tốc độ giao và lắp đặt máy EUV, mức độ chấp nhận High-NA EUV, kết quả cấp phép xuất khẩu liên quan đến Trung Quốc và chu kỳ chi tiêu vốn của các nhà máy bán dẫn. Nhu cầu chip cho trí tuệ nhân tạo là một yếu tố gắn với kế hoạch đầu tư của các nhà sản xuất, nhưng doanh thu thực tế của ASML vẫn chịu ảnh hưởng bởi lịch đặt hàng, sản xuất và giao thiết bị.

Nguồn

ASML Investor Relations, báo cáo thường niên; ASML, tài liệu về hệ thống EUV; ASML, giải thích nguyên lý lithography; tài liệu và bối cảnh kiểm soát xuất khẩu của Hà Lan và Hoa Kỳ.