SAN FRANCISCO: Các công ty công nghệ Mỹ đang đối mặt với thách thức cạnh tranh khi Google trì hoãn phát hành Gemini 3.5 và startup Trung Quốc Moonshot ra mắt mô hình mã nguồn mở Kimi K3. Sự dịch chuyển sang mô hình miễn phí và trọng lượng mở đang làm thay đổi cấu trúc thị trường AI toàn cầu.

Theo báo cáo từ Guardian TechScape và Bloomberg, Google đang chậm hơn kế hoạch vài tháng so với lịch trình phát hành phiên bản Gemini 3.5. Công ty tập trung cải thiện khả năng lập trình của mô hình để bắt kịp Anthropic Claude, công cụ lập trình được đánh giá là dẫn đầu. Trong khi đó, OpenAI đã phát hành mô hình mới vào đầu tháng 7 năm 2026, trong khi Google từng được dự kiến tung ra sản phẩm tương tự vào tháng 5. Tin tức trì hoãn khiến cổ phiếu Google giảm điểm, phản ánh lo ngại của nhà đầu tư về vị thế của hãng trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo.

Song song đó, startup Trung Quốc Moonshot đã ra mắt Kimi K3, một mô hình AI được nhận định có khả năng lập trình vượt trội, đặc biệt ở phần lập trình giao diện (front-end). Anastasios Angelopoulos, giám đốc điều hành công ty kiểm tra AI Arena, nhận định với AP và Guardian rằng đây có thể là bản phát hành quan trọng nhất năm. Khác với ChatGPT, Claude và Gemini, Kimi K3 miễn phí sử dụng và có trọng lượng mở, cho phép người dùng tải về và chạy trên máy cá nhân. Các thành phần cốt lõi của mô hình cũng được công bố công khai.

Sau khi ra mắt, Moonshot cho biết nhu cầu sử dụng vượt xa dự kiến và hệ thống GPU đang vận hành gần giới hạn công suất. Công ty đặt Kimi K3 trong nhóm mô hình mở quy mô lớn, với một số chỉ số benchmark cạnh tranh với các mô hình hàng đầu của Mỹ trên những tác vụ cụ thể. Trước đó, Alibaba cũng công bố trước Qwen3.8 Max với quy mô tham số tương tự và lên kế hoạch công bố trọng lượng mở trong thời gian tới.

Chiến lược của Trung Quốc trong lĩnh vực AI thường nhấn mạnh vào mô hình mã nguồn mở và chi phí thấp so với các sản phẩm thương mại đóng của Mỹ. Các báo cáo cho biết chính phủ Trung Quốc hỗ trợ tài nguyên điện toán và điện năng cho startup AI trong nước, tạo điều kiện cho các bản phát hành miễn phí hoặc giá rẻ. SCMP, thuộc sở hữu của Alibaba Group, đưa tin nhiều doanh nghiệp toàn cầu đang chuyển hướng sang mô hình trọng lượng mở giá thấp của Trung Quốc khi chi phí AI tại Mỹ tăng cao.

Sự cạnh tranh này cũng tác động đến thị trường chip bán dẫn. Theo Fortune, WSJ và Bloomberg, cổ phiếu bán dẫn và AI đã giảm quanh thời điểm ra mắt Kimi K3. Cổ phiếu TSMC giảm khoảng 7% vào thứ Sáu, trong khi Nvidia giảm từ 1 đến 2% trong cùng ngày. Thị trường PHLX cũng ghi nhận áp lực bán. Trước đó, bản phát hành của DeepSeek vào đầu năm 2025 cũng từng gây biến động lớn trên thị trường, cho thấy xu hướng mô hình mở có thể tác động nhanh đến kỳ vọng thị trường.

Vì sao điều này quan trọng

Cuộc đua AI không còn giới hạn ở các tập đoàn lớn của Mỹ. Thị trường ít doanh nghiệp tiên phong lâu năm trong lĩnh vực AI. Nếu doanh nghiệp có thể sử dụng giải pháp mã nguồn mở giá rẻ cho việc tạo mã, nhu cầu sử dụng các nền tảng thương hiệu đắt tiền sẽ giảm. Điều này ảnh hưởng đến doanh thu của các công ty công nghệ, chiến lược định giá phần mềm và xu hướng đầu tư vào hạ tầng AI toàn cầu.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Lịch trình phát hành chính thức của Gemini 3.5 và khả năng cải thiện hiệu năng lập trình. Kết quả benchmark độc lập đối với Kimi K3 trên các tác vụ phức tạp. Phản ứng của thị trường chứng khoán đối với các báo cáo lợi nhuận quý tiếp theo của nhóm công ty bán dẫn và AI. Xu hướng áp dụng mô hình trọng lượng mở trong doanh nghiệp toàn cầu và chính sách hỗ trợ hạ tầng điện toán của các chính phủ.

Nguồn: Guardian TechScape (Blake Montgomery, July 20-21, 2026); Bloomberg (Google Gemini delay & coding focus); AP/Guardian (Anastasios Angelopoulos quote); Fortune/WSJ/NYT (Kimi K3 open-weight & market reaction); Yahoo Finance (TechScape coverage); SCMP (business pivot to open-weight models).